Conditionality

News

Έκκληση για Λογιστ&#

23 Σεπτεμβρίου 2011

Αυτό το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στα Αγγλικά τον Απρίλη του 2011, και μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε στα Ελληνικά τον Σεπτέμβρη του 2011

Καθώς η πολιτική της λιτότητας αποτυγχάνει να λύσει την κρίση χρέους της Ελλάδας, οι ακτιβιστές κάνουν έκκληση για την δημιουργία επιτροπής λογιστικού ελέγχου.  Παρόλες τις συνεχιζόμενες διαμαρτυρίες και αυξανόμενες προκλήσεις από τους πανεπιστημιακούς, οι πρακτικές του ΔΝΤ συνεχίζουν να κατευθύνονται από παλαιές οικονομικές αρχές.

Στα μέσα Μαρτίου το ΔΝΤ ολοκλήρωσε την τρίτη επιθεώρηση του δανείου τύπου Stand-by για την  Ελλάδα. Οι νέοι όροι του δανείου συμπεριλαμβάνουν άλλη μία δόση κυβερνητικών εγγυήσεων ύψους 30 δις ευρώ ($42 δις) για να «ξελασπώσουν» τις προβληματικές τράπεζες. Οι εγγυήσεις στις τράπεζες θα προσθέσουν ένα 10% στο συνολικό μέγεθος του δημόσιου χρέους. Ο Άντι Στόρεϊ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Δουβλίνου, είπε «αυτό είναι το είδος της λευκής επιταγής των δημόσιων εγγυήσεων του ιδιωτικού χρέους που χρεοκόπησαν την Ιρλανδία».

Προηγουμένως είχαν προκύψει έντονες διαφορές μεταξύ της ελληνικής κυβέρνησης με τους επιθεωρητές της Ε.Ε και του ΔΝΤ λόγω του προγράμματος ιδιωτικοποιήσεων της χώρας, που προωθούσαν πιεστικά οι πιστωτές της ΕΕ και του ΔΝΤ (βλέπε Update 74). Η Ελλάδα έχει δεσμευτεί να συγκεντρώσει 15 δις ευρώ μέσω των ιδιωτικοποιήσεων μέχρι το τέλος του προγράμματος της ΕΕ και του ΔΝΤ μέχρι το 2013 – σχεδόν διπλασιάζοντας τις δεσμεύσεις από πέρσι. Ο δημοσιογράφος Νίκος Μαλκουτζής, στο BLOG  του «Εντός Ελλάδας» ανέφερε πέρυσι τον Φεβρουάριο ότι «οι ιδιωτικοποιήσεις μπορούν να είναι ένας τρόπος για την Ελλάδα να αναλάβει την δική της ευθύνη για το πρόβλημα του χρέους.  Παρόλα αυτά αυτό δεν πρέπει να αποκρύψει κανείς το γεγονός ότι η ιδιωτικοποίηση συνοδεύεται από πολλές παγίδες».

Είναι βιώσιμο το χρέος;

Παρά τις δεσμεύσεις για τις ιδιωτικοποιήσεις, οι αμφιβολίες όσο αφορά την ικανότητα της Ελλάδας να ξεπληρώσει το δάνειό της ανάγκασαν το ΔΝΤ να μετακινήσει την Ελλάδα από το βραχυπρόθεσμο τύπου δανείου Stand-by στο Μεσοπρόθεσμο τύπου Extended-Fund Facility (Διευρυμένη χρηματοδοτική διευκόλυνση).  Στα μέσα Μαρτίου, οι κυβερνήσεις τις Ευρωζώνης συμφώνησαν να παρατείνουν την περίοδο αποπληρωμής του δανείου από 3 σε 7.5 χρόνια και – με τον όρο της εντατικοποίησης των ιδιωτικοποιήσεων – πρόσφεραν και μείωση του επιτοκίου από 5.8 σε 4.8 τοις εκατό.

Ασκήθηκε κριτική μέσω της ενημέρωσης του κέντρου έρευνας Μπρούγκελ με έδρα της Βρυξέλες, για τις πολιτικές δανεισμού της ΕΕ και του ΔΝΤ διότι έχουν «αποτύχει να αναγνωρίσουν την αδυναμία πληρωμών» και συμπεραίνει ότι περεταίρω δανεισμός χωρίς αρκετά μεγάλη αναδιάρθρωση του χρέους δεν είναι βιώσιμος». Ακόμα και αν εφαρμοστούν τα μέτρα όπως η μείωση του επιτοκίου, «τα πρωτογενή πλεονάσματα που χρειάζεται η Ελλάδα είναι εξωπραγματικά».

Προειδοποιώντας για το κοινωνικό κόστος της υπερβολικής λιτότητας λόγω του υψηλού φορτίου του χρέους, πανεπιστημιακοί ακτιβιστές συμπεριλαμβανομένων και του Κώστα Λαπαβίτσα, Γιώργου Μιτραλιά και Λεωνίδα Βατικιώτη και με την στήριξη ενός συνασπισμού της διεθνούς κοινωνίας των πολιτών όπως τον Σλάβοϊ Ζίζεκ και τον Νάομ Τσόμσκι, κάλεσαν τον Φεβρουάριο να δημιουργηθεί επιτροπή λογιστικού ελέγχου για να εξετάσει το δημόσιο χρέος της Ελλάδας. Η έκκλησή τους δηλώνει ότι «η παρούσα πολιτική της ΕΕ και του ΔΝΤ για την αντιμετώπιση του δημοσίου χρέος περιέχει μεγάλο κοινωνικό κόστος για την Ελλάδα. Κατά συνέπεια, οι Έλληνες έχουν το δημοκρατικό δικαίωμα να απαιτήσουν πλήρη πληροφόρηση για το δημόσιο και το δημόσια εγγυημένο χρέος».  Με βάση τα ευρήματα της επιτροπής, μπορούν να γίνουν προτάσεις για το πώς να αντιμετωπισθεί το χρέος, συμπεριλαμβανημένου του χρέους που είναι παράνομο, μη-νομιμοποιημένο ή απεχθές».  Η επιτροπή λογιστικού ελέγχου στην Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει σαν πρότυπο για άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Το ΔΝΤ αντιμετωπίζει την δημόσια οργή

Στα τέλη Μαρτίου, ολοένα και περισσότερο θεωρείτο αναπόφευκτο το πακέτο διάσωσης της Πορτογαλίας, διότι η Βουλή της απέτυχε να συμφωνήσει ένα πακέτο λιτότητας που ζητούσε η ΕΕ.  Αυτό οδήγησε στην πτώση της κυβέρνησης και στο να γίνουν εκλογές τον Ιούνιο. Ως αποτέλεσμα, το επιτόκιο που θα πρέπει να πληρωθεί για οποιαδήποτε καινούργια έκδοση ομολόγων έχει εκτιναχθεί στα ύψη.  Ο Νίκ Ντίαρντεν της Βρετανικής ΜΚΟ Jubilee Debt Campaign (JDC) είπε «Το σχέδιο διάσωσης από την ΕΕ και το ΔΝΤ θα ήταν για τις ιδιωτικές τράπεζες και όχι για τον λαό της Πορτογαλίας». Το JDC βρίσκει ότι από τα 216 δις ευρώ του συνολικού δημοσίου και ιδιωτικού εξωτερικού χρέους, η κυβέρνηση χρωστάει μόνο 43 δις ευρώ. Στα τέλη του Μαρτίου, ο δημοσιογράφος του New York Times Τόμας Λάντνον αποκάλεσε τον συνδυασμό του πακέτου διάσωσης και της αυξανόμενης λιτότητας σε χώρες όπως την Πορτογαλία «δυσλειτουργικές και άδικες… Ένας φθηνότερος τρόπος να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα θα ήταν να πάει κανείς στην ρίζα του προβλήματος και να γίνει αναδιάρθρωση του χρέους τις χώρας».

Στην Ουκρανία, στα τέλη του Φλεβάρη, η ομοσπονδία των συνδικάτων παρότρυνε την κυβέρνηση να διακόψει την συνεργασία της με το ΔΝΤ (βλέπε Update 72, 71, 68). Με ανησυχίες για την επίπτωση των προϋποθέσεων του δανείου του ΔΝΤ στους μισθούς, στις συντάξεις και τις τιμές καταναλωτικών προϊόντων, ο πρόεδρος της ομοσπονδίας Bασίλ Καρά δήλωσε «έχουμε εκφράσει την απόλυτη διαμαρτυρία μας διότι για άλλη μια φορά έχει αγνοηθεί η απαίτηση για προκαταρτικό διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους για να οριστούν οι όροι του δανείου». Στα τέλη Μαρτίου, πάνω από 6000 δάσκαλοι κατέβηκαν στους δρόμους να διαμαρτυρηθούν ενάντια στις δραματικές περικοπές στην εκπαίδευση που προγραμματίζει η Ουκρανική κυβέρνηση προκειμένου να πετύχει τους στόχους του ΔΝΤ.

Επίσης τον Μάρτιο, πάνω από 7000 άτομα διαδήλωσαν στα γραφεία του πρωθυπουργού του Σουάζιλαντ απαιτώντας την παραίτηση όλου του υπουργικού συμβουλίου, ενάντια στο πρόγραμμα της δημοσιονομικής αναδιάρθρωσης που κατατέθηκε στο ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα προκειμένου να εκπληρωθούν οι προϋποθέσεις για δημοσιονομική στήριξη.   Οι διαμαρτυρίες κυρίως απευθύνονται κατά των περικοπών των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων.

Τα αυτιά τους κλειστά

Στις αρχές Μαρτίου το ΔΝΤ φιλοξένησε ένα συνέδριο για την μακροοικονομική και αναπτυξιακή πολιτική μετά την κρίση, ώστε να αντιμετωπισθούν κάποιοι «έντονοι προβληματισμοί σε ότι αφορά την συναίνεση για την μακροοικονομική πολιτική που υπήρχε πριν την κρίση».  Η εκδήλωση στην Ουάσινγκτον ήταν οργανωμένη από τον  διευθυντή του ερευνητικού τμήματος του ΔΝΤ Όλιβερ Μπλαντσάρντ, μαζί με τον Ντέϊβιντ Ρόμερ από το πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, τον Μάϊκαλ Σπένς του Στάνφορντ  και τον Τζόσεφ Στίγκλιτς του πανεπιστημίου της Κολούμπια, όλοι οικονομολόγοι που σχετίζονται με κριτική στάση απέναντι στις ορθόδοξες οικονομικές θεωρίες.

H συζήτηση αμφισβήτησε την συναίνεση που είχε το ΔΝΤ προηγουμένως, υπερασπίζοντας τις σταθεροποιητικές επιπτώσεις της προ-κυκλικής δημοσιονομικής πολιτικής. Το πάνελ για την οικονομική ανάπτυξη συμπεριλάμβανε τον Ντάνι Ρόντρικ του Χάρβαρντ και τον Άντρου Σένγκ της Κινέζικης Επιτροπής για την Τραπεζική Ρύθμιση, που υπερασπίστηκαν την μεγαλύτερη χρήση της βιομηχανικής πολιτικής στις αναπτυσσόμενες χώρες (βλέπε Update 75).  Ο Σένγκ έκανε κριτική στην «πολιτική μυωπία» που αγνοεί την επίπτωση της αναπτυξιακής πολιτικής στην αναδιανομή του εισοδήματος.

Ο Ντιν Μπεΐκερ  από το Κέντρο Οικονομικής και Πολιτικής Έρευνας (Center for Economic and Policy Research) της ΗΠΑ αποκάλεσε το συνέδριο ένα «γκλάσνοστ» για την σκέψη του ΔΝΤ, αλλά ήταν σκεπτικός για το αν «οι πολιτικές του ΔΝΤ έχουν υποστεί παρόμοια αναδιάρθρωση».  Ο Μπεΐκερ θεωρεί ότι το ΔΝΤ συνεχίζει να προωθεί «εσωτερική υποτίμηση» σαν πολιτική για την αντιμετώπιση της κρίσης, που «αναγκάζει του εργαζόμενους να υποστούν περικοπές μισθών υπό την πίεση της αυξανόμενης ανεργίας», πολιτική που έχει οδηγήσει σε τεράστια οικονομική και ανθρωπιστική καταστροφή. Το γεγονός ότι πολλοί από τους πιο διακεκριμένους οικονομολόγους του πλανήτη μπορούν να αναφέρουν πολιτικές που στην ουσία αγνοούνται από αυτούς που καθορίζουν την πολιτική, είναι μια κατάθεση κι άλλων αποδείξεων ότι η πολιτική δεν οδηγείται από ανεξάρτητα άτομα που ψάχνουν την καλύτερη επίλυση του προβλήματος.